โจทย์ใหญ่สังคมสูงวัย “ญี่ปุ่น” เผยตัวเลขประชากรอายุเกิน 100 ปี ทะลุแสนคนครั้งแรก ขณะที่ตัวเลขเด็กเกิดใหม่ลดลงต่อเนื่อง โดยอัตราการเจริญพันธุ์รวม (Total Fertility Rate: TFR) ล่าสุดอยู่ที่ 1.14 เท่านั้น
สำหรับตัวเลขดังกล่าวมาจากข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุข (the health ministry) ของญี่ปุ่น ที่ระบุว่า ประชากรที่มีอายุมากกว่า 100 ปีนั้นแตะ 107,677 คน เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1963 ซึ่งเป็นปีแรกที่เริ่มเก็บสถิติ และ 88% ของประชากรกลุ่มนี้เป็นผู้หญิง และในรายงานยังระบุด้วยว่า ในปี ค.ศ. 2025 มีมากถึง 47 จังหวัดของญี่ปุ่นที่ประชากรลดลง
นอกจากนี้ยังพบว่า ประชากรญี่ปุ่นที่อายุ 65 ปีขึ้นไปยังมีประมาณ 30% ของประชากรทั้งหมด และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นเกือบ 40% ภายในปี ค.ศ. 2070 ด้วย ส่วนประชากรทั้งประเทศอาจลดลงเหลือประมาณ 87 ล้านคน จากที่เคยพุ่งไปแตะจุดสูงสุดราว 128 ล้านคนในปี 2008 เลยทีเดียว
แน่นอนว่า การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ส่งผลกระทบต่อระบบสวัสดิการที่ญี่ปุ่นต้องใช้ในการดูแลประชากรในชาติ แต่ในขณะเดียวกันก็มีผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ เกิดขึ้นมากมาย เช่น ผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบมาสำหรับผู้สูงวัยอย่าง Powered Exoskeleton สำหรับช่วยพยุงเพื่อให้ร่างกายเคลื่อนไหวได้สะดวกขึ้น หรือแว่นตาที่สามารถปรับระยะโฟกัสได้อัตโนมัติ (ไม่นับรวมยอดขายผ้าอ้อมสำหรับผู้ใหญ่ในญี่ปุ่นที่แซงหน้าผ้าอ้อมเด็กมานานกว่าทศวรรษแล้ว)
จากตัวเลขดังกล่าว คุณเคนิจิโร อุเอโนะ รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุขของญี่ปุ่น ระบุว่า รู้สึกยินดีที่มีผู้คนจำนวนมากสามารถมีชีวิตยืนยาวและมีสุขภาพดี แต่การรักษาระบบประกันสังคมให้มีความยั่งยืนก็เป็นสิ่งที่ท้าทายเช่นกัน
โดยที่ผ่านมา รัฐบาลญี่ปุ่นพยายามออกมาตรการ และมอบเงินอุดหนุนเพื่อจูงใจให้คนรุ่นใหม่มีบุตรมากขึ้น แต่ปัจจัยที่ทำให้อัตราการเกิดลดลงก็มีความซับซ้อน ตั้งแต่อัตราการแต่งงานที่ลดลง ผู้หญิงเข้าสู่ตลาดแรงงานมากขึ้น ไปจนถึงต้นทุนการเลี้ยงดูบุตรที่สูงขึ้น และถึงแม้ญี่ปุ่นจะเปิดรับแรงงานต่างชาติเข้ามาช่วยแบ่งเบาปัญหาขาดแคลนแรงงานในช่วงหลายปีที่ผ่านมา แต่ชาวต่างชาติที่เข้ามาทำงานก็ยังมีประมาณ 3% ของประชากรทั้งหมด ทำให้การเพิ่มจำนวนแรงงานผ่านการย้ายถิ่นยังมีบรรลุผลอย่างที่ตั้งใจ ซึ่งผลจากการมีประชากรสูงวัยมากขึ้นเรื่อย ๆ นี้จะทำให้ญี่ปุ่นขยับตัวไปในทิศทางใดยังเป็นสิ่งที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด (ข้อมูลจาก World Bank ในปี 2024 ระบุว่า ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่ประชากรมีอายุเฉลี่ยยืนยาวที่สุดในโลก หรือ 84 ปี)
