HomeDigitalBDI ชู Big Data พลิกโฉมท่องเที่ยวไทย ปั้น Travel Link ช่วยธุรกิจวิเคราะห์ตลาด-วางแผนรับนักท่องเที่ยว

BDI ชู Big Data พลิกโฉมท่องเที่ยวไทย ปั้น Travel Link ช่วยธุรกิจวิเคราะห์ตลาด-วางแผนรับนักท่องเที่ยว

แชร์ :

ศ. ดร.ธีรณี อจลากุล ผู้อำนวยการสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่

ในยุคที่ข้อมูลกลายเป็นทรัพยากรสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ การพัฒนาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยอาจไม่สามารถพึ่งพาเพียงตัวเลขจำนวนนักท่องเที่ยวหรือรายได้จากการท่องเที่ยวได้อีกต่อไป แต่จำเป็นต้องเชื่อมโยงข้อมูลจากหลากหลายอุตสาหกรรม ทั้งสุขภาพ สิ่งแวดล้อม การเดินทาง ตลอดจนพฤติกรรมการใช้จ่าย เพื่อนำมาวิเคราะห์และสนับสนุนการตัดสินใจทั้งในระดับนโยบายและภาคธุรกิจ

THINK THAILAND : NEXT LEVEL

Santos Or Jaune

ศ. ดร.ธีรณี อจลากุล ผู้อำนวยการสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data Institute: BDI) กล่าวภายในงาน DATA-DRIVEN TOURISM EXECUTIVE FORUM ว่า การนำข้อมูลมาใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมท่องเที่ยว ไม่ควรจำกัดอยู่เฉพาะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวเท่านั้น เนื่องจากปัจจัยแวดล้อมอื่น ๆ ล้วนมีผลต่อการเดินทางและพฤติกรรมนักท่องเที่ยว ไม่ว่าจะเป็นสถานการณ์ด้านสุขภาพ โรคระบาด ภัยพิบัติ ปัญหาฝุ่นละออง หรือสถานการณ์น้ำในแต่ละพื้นที่

ด้วยเหตุนี้ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลของประเทศไทยจึงต้องมองไปถึงการเชื่อมโยงข้อมูลข้ามอุตสาหกรรม (Cross-sector Data Integration) เพื่อให้เกิดชุดข้อมูลที่สามารถนำมาใช้วิเคราะห์และสร้างมูลค่าเพิ่มได้จริง

วาง BDI เป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงข้อมูลภาครัฐ-เอกชน

ศ. ดร.ธีรณี อธิบายว่า BDI มีบทบาทสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสำหรับเชื่อมโยงข้อมูล การสร้างกลไกกำกับดูแลการใช้ข้อมูล และการให้บริการวิเคราะห์ข้อมูลแก่หน่วยงานภาครัฐและเอกชน

ปัจจุบัน BDI มีบุคลากรเกือบ 300 คน โดยประมาณ 60% เป็นบุคลากรด้านเทคโนโลยี 20% เป็นบุคลากรด้านธุรกิจที่ทำหน้าที่ประสานงานและทำความเข้าใจความต้องการของหน่วยงานต่าง ๆ และอีก 20% เป็นบุคลากรในส่วนงานสนับสนุน

หนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานสำคัญคือแพลตฟอร์ม Data Integration and Intelligence (DII) หรือ D2 ซึ่งทำหน้าที่เป็นระบบกลางสำหรับเชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งในระดับกระทรวง กรม หน่วยงานส่วนกลาง และระดับพื้นที่ โดยมีแนวคิดคล้ายการสร้างถนนสายหลักที่เชื่อมต่อไปยังหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อให้ข้อมูลสามารถนำมาใช้ประโยชน์ร่วมกันได้

หัวใจสำคัญของระบบดังกล่าวไม่ใช่การนำฐานข้อมูลทั้งหมดจากแต่ละหน่วยงานมาจัดเก็บซ้ำ แต่เป็นการสร้าง Data Pipeline เพื่อเชื่อมโยงและประมวลผลข้อมูลจากต้นทาง ก่อนนำมาพัฒนาเป็นชุดข้อมูลที่มีมูลค่าสูง หรือ High Value Datasetสำหรับการวิเคราะห์และใช้งานตามความต้องการ

อย่างไรก็ตาม การพัฒนาเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะทำให้เกิดการเชื่อมโยงข้อมูลในระดับประเทศ เนื่องจากหน่วยงานภาครัฐยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับสิทธิการเข้าถึง ความปลอดภัย และการนำข้อมูลไปใช้ต่อ

BDI จึงให้ความสำคัญกับกลไกกำกับดูแลข้อมูล (Data Governance) โดยอาศัยกรอบระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานภาครัฐ เพื่อกำหนดบทบาทของผู้ให้ข้อมูล ผู้ประมวลผล และผู้ใช้ข้อมูลอย่างชัดเจน

หน่วยงานเจ้าของข้อมูลสามารถกำหนดเงื่อนไขได้ว่าข้อมูลชุดใดสามารถเปิดเผยต่อได้ ใครมีสิทธิเข้าถึง และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในรูปแบบใด ขณะที่ BDI ทำหน้าที่ประมวลผลภายใต้เงื่อนไขที่ได้รับอนุญาต

ตัวอย่างเช่น ข้อมูลการเดินทางเข้าประเทศจากสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ซึ่งภาคธุรกิจท่องเที่ยวอาจต้องการทราบเพียงว่า นักท่องเที่ยวสัญชาติใดเดินทางเข้ามาผ่านด่านใด มีจำนวนเท่าไร หรือมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นหรือลดลงเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยไม่จำเป็นต้องทราบชื่อ หมายเลขหนังสือเดินทาง หรือข้อมูลส่วนบุคคลของนักท่องเที่ยวแต่ละราย

แนวทางดังกล่าวจะช่วยให้สามารถนำข้อมูลมาใช้วิเคราะห์ในเชิงสถิติและธุรกิจได้ โดยลดความเสี่ยงจากการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล

Travel Link เปลี่ยนข้อมูลท่องเที่ยวเป็นเครื่องมือวิเคราะห์ธุรกิจ

หนึ่งในโครงการสำคัญของ BDI คือ Travel Link แพลตฟอร์มเชื่อมโยงข้อมูลด้านการท่องเที่ยวจากหน่วยงานภาครัฐและแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง ก่อนนำมาพัฒนาเป็น Dashboard เพื่อสนับสนุนการติดตามสถานการณ์ การวางแผน และการตัดสินใจ

ที่ผ่านมา ทีมงานด้านการท่องเที่ยวของ BDI ได้ลงพื้นที่พูดคุยกับหน่วยงานและผู้เกี่ยวข้องในจังหวัดต่าง ๆ เพื่อสำรวจความต้องการใช้ข้อมูล และค้นหาว่าแต่ละพื้นที่มีโจทย์ด้านการท่องเที่ยวอะไรที่จำเป็นต้องใช้ข้อมูลเข้ามาช่วยแก้ไข เป้าหมายของการดำเนินงานไม่ใช่เพียงการรวบรวมข้อมูลให้ได้จำนวนมากที่สุด แต่ต้องการค้นหาว่าผู้ใช้งานมีวัตถุประสงค์ในการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างไร เพื่อให้ BDI สามารถจัดหาและพัฒนาชุดข้อมูลที่ตอบโจทย์ได้อย่างแท้จริง

ปัจจุบัน Travel Link มีการพัฒนา Dashboard สำหรับการวิเคราะห์ข้อมูลในหลายรูปแบบ โดยครอบคลุมกรณีการใช้งาน เช่น การติดตามสถานการณ์ท่องเที่ยว การคาดการณ์แนวโน้ม การวางแผนธุรกิจ การสนับสนุนผู้ประกอบการและชุมชน การประเมินผลกิจกรรม ตลอดจนการบริหารจัดการพื้นที่ท่องเที่ยว

จากข้อมูลนักท่องเที่ยว สู่การวางแผนรับมือโรคระบาดและจัดสินค้าในห้าง

ตัวอย่างที่น่าสนใจจากการนำข้อมูล Travel Link ไปใช้ประโยชน์ คือกรณีของ กรมควบคุมโรค ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านสาธารณสุขที่เข้ามาใช้ข้อมูลด้านการท่องเที่ยวเพื่อวิเคราะห์ความเสี่ยงจากการเดินทางระหว่างประเทศ

หน่วยงานสามารถพิจารณาว่านักท่องเที่ยวเดินทางมาจากประเทศใด ประเทศต้นทางมีสถานการณ์โรคระบาดอย่างไร และพื้นที่ปลายทางของประเทศไทยควรเตรียมความพร้อมด้านสาธารณสุขอย่างไร หากมีนักท่องเที่ยวจากประเทศนั้นเดินทางเข้ามาจำนวนมาก

กรณีดังกล่าวสะท้อนว่า ข้อมูลการท่องเที่ยวไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะกับกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา หรือผู้ประกอบการโรงแรมและธุรกิจนำเที่ยวเท่านั้น แต่ยังสามารถนำไปใช้ประกอบการบริหารจัดการด้านสาธารณสุขได้ด้วย

อีกกรณีหนึ่งคือผู้ประกอบการศูนย์การค้าในจังหวัดภูเก็ต ซึ่งมีร้านจำหน่ายเสื้อผ้าเป็นผู้เช่าพื้นที่จำนวนมาก โดยผู้ประกอบการสามารถใช้ข้อมูลสัญชาติของนักท่องเที่ยวที่เดินทางเข้ามาในพื้นที่ เพื่อประกอบการวางแผนจัดเตรียมสินค้าให้สอดคล้องกับลักษณะของลูกค้า เนื่องจากนักท่องเที่ยวแต่ละสัญชาติอาจมีความต้องการสินค้าและขนาดเสื้อผ้าที่แตกต่างกัน การทราบแนวโน้มของกลุ่มนักท่องเที่ยวล่วงหน้าจึงช่วยให้ร้านค้าสามารถบริหารสินค้าได้เหมาะสมยิ่งขึ้น

ตัวอย่างเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า เมื่อข้อมูลถูกเชื่อมโยงและนำมาใช้วิเคราะห์อย่างเหมาะสม ก็สามารถเปลี่ยนจากตัวเลขทางสถิติไปสู่เครื่องมือสนับสนุนการตัดสินใจในระดับธุรกิจได้

เชื่อม Mobility Data หวังเห็นเส้นทางเดินทางของนักท่องเที่ยวครบวงจร

อีกหนึ่งประเด็นที่ BDI ให้ความสำคัญคือการนำ Mobility Data หรือข้อมูลการเคลื่อนที่และการเดินทาง มาใช้วิเคราะห์พฤติกรรมนักท่องเที่ยว โดย ศ. ดร.ธีรณี ยกตัวอย่างว่า นักท่องเที่ยวต่างชาติอาจเดินทางเข้าประเทศไทยผ่านสนามบินสุวรรณภูมิ ก่อนต่อเครื่องบินภายในประเทศไปจังหวัดเชียงใหม่ และเดินทางโดยรถยนต์ต่อไปยังจังหวัดเชียงราย

หากข้อมูลจากระบบขนส่งและการเดินทางรูปแบบต่าง ๆ สามารถเชื่อมโยงกันได้ ก็จะช่วยให้เห็นภาพเส้นทางการเดินทางของนักท่องเที่ยว (Traveler Journey) ได้ครอบคลุมมากกว่าการพิจารณาเพียงข้อมูลผู้โดยสารที่เดินทางเข้าและออกจากสนามบิน

BDI จึงมีการจัดหาข้อมูลการเดินทางจากภาคเอกชนเพื่อนำมาพัฒนาชุดข้อมูลเชิงวิเคราะห์ โดยไม่ได้มุ่งซื้อเพียงรายงานสำเร็จรูป แต่ต้องการเข้าถึงเครื่องมือที่สามารถนำข้อมูลมาประมวลผลให้สอดคล้องกับโจทย์ที่ต้องการศึกษาได้

ขณะเดียวกัน BDI ยังอยู่ระหว่างการประสานงานเพื่อเพิ่มรายละเอียดข้อมูลการเดินทางด้วยเที่ยวบินภายในประเทศ เพื่อให้สามารถวิเคราะห์ความเชื่อมโยงของเส้นทางท่องเที่ยวได้ละเอียดขึ้น

อย่างไรก็ดี อีกหนึ่งข้อมูลสำคัญที่ BDI ยังต้องการเพิ่มเติมคือ ข้อมูลการใช้จ่ายของนักท่องเที่ยว (Spending Data) ซึ่งจะช่วยเติมเต็มภาพรวมตั้งแต่การเดินทางไปจนถึงพฤติกรรมการบริโภค โดยเบื้องต้นมีการเริ่มต้นประสานงานในส่วนข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Mastercard และมีแนวทางพิจารณาความร่วมมือกับผู้ให้บริการชำระเงินรายอื่น ๆ เพิ่มเติมในอนาคต ซึ่งหากสามารถเชื่อมโยงข้อมูลการเดินทางกับข้อมูลการใช้จ่ายได้อย่างเหมาะสม ก็จะช่วยให้การวิเคราะห์ตลาดท่องเที่ยวมีมิติมากขึ้น ทั้งในด้านเส้นทางการเดินทาง ความนิยมของแหล่งท่องเที่ยว และรูปแบบการใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวแต่ละกลุ่ม

เตรียมต่อยอด AI ให้ถามข้อมูลท่องเที่ยวได้โดยไม่ต้องเปิด Dashboard

นอกจากการพัฒนาและเชื่อมโยงชุดข้อมูลแล้ว BDI ยังมองถึงการนำ AI เข้ามาช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถเข้าถึงข้อมูลได้สะดวกขึ้น เนื่องจากการใช้งาน Dashboard อาจไม่เหมาะกับผู้ใช้งานทุกกลุ่ม โดยเฉพาะการเปิดดูข้อมูลผ่านโทรศัพท์มือถือ จึงมีการพิจารณาแนวทางพัฒนาระบบ AI ที่ช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถตั้งคำถามเกี่ยวกับข้อมูลการท่องเที่ยว และให้ระบบประมวลผลคำตอบจากชุดข้อมูลที่มีอยู่ได้โดยตรง

ศ. ดร.ธีรณี กล่าวทิ้งท้ายว่า การพัฒนาระบบข้อมูลให้ตอบโจทย์ภาคธุรกิจจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างหน่วยงานเจ้าของข้อมูลและผู้ใช้งาน โดย BDI พร้อมทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการเชื่อมโยงความต้องการระหว่างภาครัฐและเอกชน รวมถึงจัดหาชุดข้อมูลเพิ่มเติมเมื่อพบว่ามีความสำคัญและสามารถสร้างประโยชน์ได้จริง เพื่อช่วยให้ภาคธุรกิจวางแผนได้แม่นยำขึ้นนั่นเอง

ภายในงานยังได้รับเกียรติจาก คุณไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พร้อมด้วยผู้บริหารจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคการท่องเที่ยว และภาคธุรกิจ ร่วมสะท้อนทิศทางการใช้ข้อมูลเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและสร้างคุณค่าให้กับเศรษฐกิจการท่องเที่ยวไทย โดยคุณไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) กล่าวว่า ประเทศไทยมีข้อมูลจำนวนมาก แต่ข้อมูลยังคงกระจายอยู่ในหลายหน่วยงานและหลายระบบ โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่การเพิ่มปริมาณข้อมูล แต่คือการเชื่อมโยงข้อมูลที่มีอยู่ให้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง กระทรวงดีอีจึงมุ่งผลักดันให้ข้อมูลเป็นส่วนหนึ่งของ โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลแห่งชาติ (National Digital Infrastructure) ควบคู่กับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน มาตรฐาน และกลไกด้านความปลอดภัย เพื่อสนับสนุนให้หน่วยงานเจ้าของภารกิจสามารถใช้ประโยชน์จากข้อมูลได้อย่างเต็มศักยภาพ โดยมี BDI เป็นหนึ่งในหน่วยงานสำคัญที่ขับเคลื่อนการพัฒนาแพลตฟอร์ม D2 (Data Integration and Intelligence Platform) สู่การเป็น National Data Backbone เพื่อสนับสนุนการแบ่งปันและบูรณาการข้อมูลระหว่างหน่วยงาน

ขณะที่ TRAVEL LINK เป็นตัวอย่างของการนำข้อมูลจากหลายภาคส่วนมาวิเคราะห์สถานการณ์และแนวโน้มการท่องเที่ยว เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายและธุรกิจ นอกจากนี้ กระทรวงดีอี ยังได้หารือกับภาคเอกชนต่างประเทศถึงแนวทางความร่วมมือด้าน Data Exchange ผ่าน TRAVEL LINK เพื่อขยายโอกาสในการเชื่อมโยงข้อมูลและยกระดับประสบการณ์ของนักท่องเที่ยวให้สะดวกและปลอดภัยยิ่งขึ้น

ภายในงาน BDI ยังได้นำเสนอ White Paper ด้านการใช้ข้อมูลเพื่อการท่องเที่ยว ซึ่งรวบรวมข้อค้นพบและบทเรียนจากการทำงานร่วมกับหน่วยงานและพื้นที่ต่าง ๆ โดยชี้ให้เห็นว่า ความท้าทายสำคัญไม่ได้อยู่ที่การมีข้อมูลเพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการเชื่อมโยงข้อมูลที่กระจัดกระจายให้ตอบโจทย์การตัดสินใจของผู้ใช้งาน ตั้งแต่ระดับนโยบาย ระดับพื้นที่ ไปจนถึงภาคธุรกิจ พร้อมเปิดโอกาสให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำข้อค้นพบและกรณีการใช้ประโยชน์จากข้อมูล (Use Case) ไปต่อยอดความร่วมมือ

ผู้สนใจสามารถลงทะเบียนใช้งานและสำรวจข้อมูลบนแพลตฟอร์ม TRAVEL LINK ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายที่ www.travellink.go.th และดาวน์โหลด White Paper ด้านการใช้ข้อมูลเพื่อการท่องเที่ยว ได้ที่ https://short.bdi.or.th/whitepaper-travellink-2026 พร้อมติดตามข่าวสารของ BDI ที่ www.bdi.or.th

Add LINE Official Account
แชร์ :

You may also like